WIELKANOC

Parent Category: Aktualności
"W  środku długiego stołu, okrytego obrusem wznosił się dawnym zwyczajem, na postumencie baranek sztucznie wyrabiany z masła, z oprtą na nim karmazynową chorągiewką. Wokoło niego, na srebrnych półmiskach spoczywały rozmaite mięsiwa przyprawaine na zimno, przystrojone zielonymi gałązkami. Dzicze głowy, szynki, kiełbasy, rozmaita zwierzyna i prosię w zębach trzymające jajko, i indyk z nadzieniem. Łosia i cielęca pieczeń. Ponad krańcami stołu, podobny do owego łańcucha odosobnionych warowni, któremu nowa strategia otacza obronne miasta, ciągnął się długi szereg bab oblanych cukrem, cykatą i konfiturami; a przewyborne placki, mazurki, marcypany, komunikacyą pomiędzy nimi ułatwiały". (Leon Potocki, 1839r.)
Wielkanoc to czas tradycyjnych potraw, chętnie jedzonego pieczonego mięsa, boczku, pasztetów, szynki, jaja w majonezie, a także żuru (jednej z najbardziej kalorycznych polskich zup), z dodatkiem białej kiełbasy i jaj.
W porze deserowej królują słodkie mazurki, serniki wypiekane z tłustego sera i dużej ilości żółtek oraz obfitujące w jajka babki wielkanocne…
Taka jest polska tradycja, nie namawiamy do rezygnowania z niej!
Pokuśmy się jednak o pewne zmiany w naszym jadłospisie, które sprawią, by na świątecznym stole znalazły się dania mniej kaloryczne, uboższe w cholesterol, przez co zdrowsze i równie smaczne.



JAJA są pełnowartościowym produktem spożywczym, zawierają prawie wszystkie składniki odżywcze niezbędne do budowy tkanek. W żółtku jaja  znajduje się duża ilość witaminy A oraz witaminy B1, B2 i niacyny. Jaja zawierają dużą ilość żelaza, a także składniki mineralne takie jak: fosfor, siarka, chlor. Białko jaja nie zawiera cholesterolu i może być spożywane bez ograniczeń.
Ze względu na wysoką zawartość cholesterolu w żółtku (jedno żółtko zawiera ok. 250-300 mg cholesterolu) nie zaleca się spożywania większej ilości jaj osobom z chorobami układu krążenia. Spożycie  jaj  należy  ograniczyć  także w przypadku osób z podwyższonym poziomem cholesterolu we krwi.

Jajo średniej wielkości (50 g) dostarcza:

69,5 kcal 
6,2 g białka
4,8 g tłuszczu
0,3 g węglowodanów ogółem
wg. Tabel składu i wartości odżywczej żywności, H. Kunachowicz, I. Nadolnej, B. Przygody, K. Iwanow.

Od niedawna na Polskim rynku dostępne są jaja z kwasami tłuszczowymi omega 3, którymi można zastąpić tradycyjne jaja. Wyglądem i smakiem nie różnią się od zwykłych jaj lecz zawarte w nich wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega 3 korzystnie wpływają na układ krążenia.
Do sałatek lub jaj zamiast zwykłego majonezu można użyć jego niskotłuszczowego odpowiednika lub z dodatkiem kwasów tłuszczowych omega 3.



RZEŻUCHA -
Na wielkanocnym stole zwykle gości też „zielony gaik”
z rzeżuchy. Można go zrobić owijając talerzyk watą, zwilżając obficie i nanosząc wilgotne nasiona rzeżuchy. Po 4-5 dniach wyrośnie nam wspaniała rzeżucha. Często stawiamy na niej wielkanocnego baranka lub kurczaczka warto jednak nie tylko ją oglądać, ale też jeść.
Rzeżuchę można sukcesywnie „strzyc”, stosując do sałatek lub spożywać jako dodatek do kanapek. Zawiera ona wiele cennych pierwiastków takich jak: jod, żelazo, a także duże ilości witaminy C, A oraz pewną ilość witaminy B1, olejki eteryczne nadające jej specyficzny smak i zapach wpływające pobudzająco na trawienie.



Polecamy „MASŁO RZEŻUCHOWE”:

Sposób przygotowania:
umytą i posiekaną rzeżuchę,  lekko osolić i  skropić sokiem
z cytryny a następnie dokładnie rozmieszać z masłem/margaryną. Stosować do pieczywa.



ŻUREK - Jego nazwa wywodzi się od niemieckiego słowa sauer, co oznacza kwaśny. Jest to jedna z najstarszych polskich zup, opisywana już w XIII w, była przez wieki polską potrawą narodową. Ta nieskomplikowana potrawa przetrwała stulecia jednak sposoby jej przygotowania znacznie różnią się między sobą. Każdy region Polski ma swoją własną, charakterystyczną metodę wytwarzania. W niektórych rejonach Polski do żuru dodaje się np. śledzie, groszek, mięso z zająca. Najważniejsza cecha pozostaje jednak wspólna niezależnie od regionu - wcześniejsze przygotowanie zakwasu.
Zakwas sporządza się rozrabiając mąkę razową z gorącą wodą, ząbkiem czosnku i kawałkiem razowego chleba. Przygotowany zakwas należy przykryć gazą i odstawić na 3 dni.
Gotowy zakwas rozcieńcza się w lekko osolonej wodzie i gotuje z dodatkiem kiełbasy lub boczku, cebuli oraz ziemniaków. Ziemniaki można tez podać oddzielnie a zupę dodając do niej ugotowane jajo na twardo.

Warto jednak zwrócić uwagę na to, że żurek jest jedną z najbardziej kalorycznych zup. 100 g żurku dostarcza dwu a nawet trzykrotnie więcej kcal niż inne zupy dlatego zachowajmy umiar przy świątecznym stole.




Wartość odżywcza 100g żurku:

Wartość odżywcza 100g pomidorowej z makaronem
Wartość energetyczna – 120 kcal  
Wartość energetyczna  - 35 kcal
Białko – 2,7 g      
Białko – 1,6 g
Tłuszcz – 3,2 g         
Tłuszcz – 1,8 g
Węglowodany ogółem – 22,9 g 
Węglowodany ogółem –3,3 g
Błonnik – 3,1 g     
Błonnik – 0,2 g
wg. Tabel składu i wartości odżywczej żywności, H. Kunachowicz, I. Nadolnej, B. Przygody, K. Iwanow.



MAZUREK- wśród wielkanocnych słodkości zajmuje szczególne miejsce. Ten specjał  pochodzi    rodem   z   Turcji  choć w Polsce wypiekały go najpierw mazurskie kobiety.
Ciasto na mazurek może być kruche, półkruche, drożdżowe, francuskie, biszkoptowe lub makaronikowe. Na cieście zapieka się różnego rodzaju masy (najbardziej tradycyjna to serowa, orzechowa, makowa, migdałowa), dodaje bakalie, konfitury. Wierzch mazurków polewa się kolorowym lukrem lub czekoladą i zdobi owocami w lukrze.
Ciasto powinno być niskie, na palec grubości, w kształcie rombu, kwadratu, prostokąta.
Pamiętajmy jednak, że ten smaczny deser wielkanocny jest wyjątkowo kaloryczny i zawiera dużo tłuszczu. Na wartość kaloryczną dodatkowo wpływa  dodatek orzechów  i  suszonych  owoców.  Dlatego  osoby  dbające o  sylwetkę  lub   mające  problemy   zdrowotne   powinny    zachować  umiar
w jedzeniu tych ciast.





Inne potrawy:


Składniki:
Kurczak (duży), ½ puszki groszku konserwowanego, ½ puszki kukurydzy, 2 jaja ugotowane na twardo, 2 jaja surowe, 2 kajzerki, 3 łyżki posiekanej natki, łyżka bułki tartej, łyżka margaryny, przyprawy: sól, pieprz, gałka muszkatołowa.

Sposób przygotowania:
Oddzielone od kości mięso zemleć z odciśniętymi z wody kajzerkami. Dodać surowe jaja, natkę i przyprawy, składniki dokładnie wymieszać. Wąska brytfannę wysmarować  margaryną  i wysypać  tartą  bułką.  Z  mięsa  uformować  prostokąt o grubości ok. 0,5 cm, posypać groszkiem i kukurydzą. Wzdłuż jednego brzegu ułożyć poprzekrawane na pół jaj na twardo. Zwinąć mięso w rulon, włożyć do formy i piec ok. 1 godziny.



Składniki:

50 dag piersi kurczaka, 50 dag pieczarek, średnia czerwona papryka, ½ selera, duża cebula, 2 łyżki masła, przyprawa do drobiu, szklanka bulionu z kostki, majeranek, sól, pieprz, natka pietruszki.

Sposób przygotowania:
Mięso umyć, pokroić na porcje, natrzeć przyprawami. Naczynie żaroodporne posmarować masłem, włożyć  mięso i wstawić do nagrzanego piekarnika. Pieczarki oczyścić i pokroić w plasterki, umieścić w rondlu. Dodać posiekaną cebulę, starty na tarce seler i pokrojoną paprykę. Zalać rosołem i lekko poddusić. Dodać do mięsa na kilka minut przed końcem pieczenia. Udekorować natką pietruszki.

Składniki:
4 jaja ugotowane na twardo, 5 rzodkiewek, ½ ogórka świeżego, 1 łyżka posiekanego szczypiorku, łyżka majonezu niskokalorycznego, sól, pieprz.

Sposób przygotowania:
Warzywa drobno pokroić. Jaja przekroić na pół, wyjąć żółtka i wymieszać z majonezem  i pokrojonymi warzywami. Doprawić do smaku solą i pieprzem. Z masy formułować kulki i nakładać je do białek. Jajka udekorować pokrojonym szczypiorkiem.


Składniki:
1 puszka tuńczyka w zalewie własnej, 4 jaja ugotowane na twardo, 4 rzodkiewki, łyżka posiekanego szczypiorku, łyżka majonezu.

Sposób przygotowania:

Tuńczyka odsączyć z zalewy i wymieszać z wyjętymi żółtkami, pokrojoną rzodkiewką i szczypiorkiem. Doprawić solą i pieprzem, dodać majonez. Tak powstałą masą napełnić białka.



Składniki:

50 dag białej kiełbasy, 30 dag wędzonego boczku, 30 dag wędzonej kiełbasy, włoszczyzna, 0,5 litra zakwasu chlebowego, 2 łyżki oleju, 4 ziarna ziela angielskiego, liść laurowy, majeranek, sól, pieprz, śmietana.

Sposób przygotowania:
Boczek i wędzona kiełbasę pokroić i zrumienić na łyżce oleju. Włoszczyznę obrać, pokroić, zalać ¾ l wody, dodać pokrojoną białą kiełbasę i ziele angielskie, gotować ok. 30 min. Posiekany por podsmażyć na oleju, dodać do  zupy  razem  z  boczkiem
i wędzoną kiełbasą. Chwilę gotować, dodać zakwas chlebowy, doprawić majerankiem, solą, pieprzem. Zdjąć z ognia, zabielić śmietaną.



Składniki:

0,5 l zakwasu chlebowego, ½ kg wołowiny z kością, 6 jajek, włoszczyzna, cebula, pół szklanki śmietany, listek laurowy, majeranek, sól, pieprz.

Sposób przyrządzania:
Cebulę obrać, opalić nad płomieniem, włoszczyznę dokładnie obrać i umyć.
1 marchewkę zetrzeć na tarce, resztę włoszczyzny pokroić w kawałki. Wołowinę, włoszczyznę,  cebulę   włożyć  do    garnka  i  zalać  1,5 l  wody.  Dodać  przyprawy
i gotować ok. 1,5 godz. Mięso wyjąć, wywar przecedzić. Do wywaru wlać śmietanę i zakwas, dodać startą marchewkę, wymieszać, zagotować. Przyprawić do smaku. Jaja ugotować na twardo, obrać, pokroić na połówki, dodać do każdej porcji zupy.
  • ĆWIKŁA
Składniki:
1kg buraków ćwikłowych, 2 korzenie chrzanu,  sok z cytryny.
Sposób przyrządzenia:
Starannie umyte buraki ugotować ze skórką. Przestudzone obrać i pokroić w cienkie paseczki lub zetrzeć na tarce. Obrany chrzan zetrzeć drobno na tarce i przelać wrzątkiem. połączyć z burakami, dodając cukier, sok z cytryny. Dokładnie wymieszać.

  • CHRZAN Z JABŁKIEM
Składniki:
Korzonek chrzanu, duże winne jabłko, sok z połowy cytryny.
Sposób przyrządzenia:
Umyty i obrany chrzan zatrzeć drobno na tarce, sparzyć i skropić sokiem z cytryny. Wymieszać z utartym drobno na tarce jabłkiem. Przyrządzić na dzień przed podaniem.
Składniki:
Ogórek długi, pomarańcza, łyżka posiekanych orzechów włoskich, łyżka oleju słonecznikowego, sok z połowy cytryny.
Sposób przygotowania:
Okórka pokroić w grubą kostkę, ułożyć z pokrojonymi na części cząstkami pomarańczy. Skropić sokiem z cytryny, dodać orzechy i olej.
Składniki:
Ogórek długi, 2 ząbki czosnku, łyżeczka posiekanego koperku i mięty (natki pietruszki), łyżka soku z cytryny, szklanka jogurtu.
Sposób przygotowania:
Ogórek pokroić w plastry, ułożyć w miseczce, lekko posolić. Jogurt wymieszać z koperkiem i roztartym czosnkiem. Odsączone ogórki polać jogurtem, posypać ziołami.
Składniki:
Szklanka białej fasoli, cebula, jajko, ok. 15 czarnych oliwek, 2 strąki papryki, łyżka posiekanej natki pietruszki, 2 łyżki oliwy, sok z połowy cytyny, szczypta pieprzu.
Sposób przygotowania:
Sok z cytyny wymieszać z oliwą i pieprzem, wstawić do lodówki. Dokładnie umytą fasolę namoczyć na 12 godzin w zimnej, przygotowanej wodzie.

Składniki:
5 dag pokruszonych orzechów włoskich, 20 dag pszennej, razowej mąki, 3 łyżki miodu, 6 łyżek oleju, ¾ szklanki wody pozostałej po moczeniu suszonych owoców, 5 dag soi, do dekoracji suszone owoce, lukier, skóra pomarańczowa i migdały.

Sposób przygotowania:
Orzechy zarumienić na patelni bez tłuszczu. Wymieszać z mąką, ugotowaną soją, miodem, olejem i wodą. Wyrobić ciasto i uformować kulę, włożyć ją na pół godziny do lodówki. Z ciasta formować dowolnego kształtu placek grubości palca, piec ok. 15 min. zdobić lukrem i dowolnymi dodatkami.

Składniki:
60 dag mąki, 20 dag cukru, 25 dag masła, 30 dag rodzynków, pół szklanki słodkiej śmietanki, 3 żółtka, 1 jajko, pół łyżeczki soli
polewa: 5 dag wyłuskanych migdałów, białko, 5 dag grubego cukru

Sposób przygotowania:
Przesianą mąkę wysypać na stolnicę, dodać posiekane oziębione masło, umyte rodzynki, cukier,  śmietanę,  żółtka i  sól,  zagnieść  ciasto.  Odstawić  na  godzinę
w chłodne miejsce po czym rozwałkować na cienkie placki.  Smarować  je  białkiem
i  posypać  rozdrobnionymi   migdałami   oraz  cukrem.  Układać  jeden  na  drugim
w wysmarowanej masłem i wysypanej tartą bułką formie. Piec ok.15 min. w średnio nagrzanym piekarniku.

Składniki:
2 szklanki mąki, kostka margaryny, 2 żółtka, szczypta soli, słoik dżemu morelowego, 20 dag masy marcepanowej, kolorowa posypka, dowolne owoce kandyzowane.

Sposób przygotowania:
Z podanych składników zagnieść kruche ciasto, schłodzić w lodówce, wylepić nim blachę. Piec 40 min. w temp.180ºC. ciasto ostudzić, przekroić na pół i przełożyć częścią dżemu. Masę marcepanową rozwałkować. Przykryć mazurek  i  wstawić  na
5 min. do gorącego piekarnika. Ozdobić resztą dżemu. Owocami i posypką.
SMACZNEGO!!!