Etykiety produktów spożywczych

Nadrzędna kategoria: Edukacja

Niezbędnym warunkiem dokonywania korzystnych wyborów żywieniowych przez konsumentów jest umożliwienie im dobrego poznania nabywanych produktów. Na przykład alergicy muszą być pewni, że w składzie produktu nie znajdują się składniki, które mogą spowodować nieprzyjemne lub nawet groźne dla zdrowia konsekwencje. Informacje na temat produktów spożywczych znajdują się na ich etykietach. Ale powstaje pytanie, czy konsumenci wiedzą, jakich informacji należy na nich szukać i czy rozumieją teksty etykiet?
Podstawową zasadą tworzenia etykiet jest informowanie (i ewentualnie ostrzeganie) konsumenta. Może on wykorzystać informacje umieszczone na etykiecie do właściwego wyboru produktu spożywczego biorąc pod uwagę względy zdrowotne, smakowe czy sposób jego przyrządzenia. Producenci umieszczają na etykietach wiele informacji na temat produktu, np. wyjaśniające jego skład i przeznaczenie, sposób i dozwolony czas przechowywania itp. Etykiety umożliwiają również podkreślenie różnic pomiędzy prezentowanym produktem a podobnymi produktami firm konkurencyjnych.
Nie wszyscy wiedzą, że prawo Unii Europejskiej zobowiązuje producentów do umieszczania niektórych informacji na etykietach produktów spożywczych. Nazwa, pod którą produkt jest sprzedawany, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Informacja powinna obejmować ogólny opis produktu lub specjalnej jego formy (np. produkt mrożony, skoncentrowany, UHT, wędzony itp.). Na etykiecie musi znajdować się nazwa producenta wraz z jego adresem. Inne niezbędne informacje dotyczą składu produktu oraz instrukcji jego przygotowania i użycia oraz, jeżeli jest to ważne, specjalnych zaleceń dotyczących przechowywania produktu.

Lista składników

Osoby z alergią pokarmową, pragnące się odchudzić lub stosujące specjalną dietę ze wskazań lekarskich, są szczególnie zainteresowane zawartością poszczególnych składników w produktach spożywczych. Prawo wymaga podawania listy składników począwszy od tego, który stanowi największą wagowo część produktu.
Dokonane niedawno zmiany prawodawstwa europejskiego stanowią, że należy na liście wyszczególniać każdy składnik (pojedynczy lub złożony z kilku "podskładników"). Nie jest konieczne podawanie na etykiecie kategorii produktu (np. "ser", "olej", "warzywo") ale powinna się na niej znaleźć informacja na temat typu oleju, sera lub warzywa. Bezwarunkowo na etykiecie muszą znajdować się dane na temat potencjalnych alergenów.
Specjalne uwarunkowania prawne dotyczą również zasad znakowania dodatków do żywności, słodzików, substancji zapachowych oraz produktów i składników produktów klasyfikowanych jako żywność genetycznie modyfikowana.

"Najlepiej spożyć przed..."

Czy nabywany przez nas produkt jest wystarczająco świeży? Aby się o tym przekonać sprawdź informację dotyczącą daty produkcji znajdującą się na etykiecie. Zgodnie z ustaleniami prawnymi, środki spożywcze powinny zawierać informację "najlepiej spożyć przed..." lub "termin przydatności do spożycia". Te dwa zwroty nie są synonimami i oznaczają dwa różniące się od siebie zagadnienia.
Termin " najlepiej spożyć przed..." oznacza "minimalną trwałość" produktu lub czas, w ciągu którego produkt zachowuje swoje specyficzne właściwości pod warunkiem odpowiedniego przechowywania. Mówiąc innymi słowy, gdy termin "najlepiej spożyć przed..." upłynął, to produkt nadal nadaje się do spożycia ale producent nie gwarantuje utrzymania własności organoleptycznych produktu (np. jego smaku, zapachu itp.).

Określenie "termin przydatności do spożycia" jest stosowane w przypadku produktów wrażliwych na zepsucie z punktu widzenia mikrobiologicznego. Spożycie produktu, którego termin przydatności do spożycia upłynął, naraża konsumenta na ryzyko zdrowotne. Do tego rodzaju produktów zalicza się na przykład sałatki gotowe do spożycia. Po upływie terminu przydatności do spożycia nie powinny one być spożywane. Ponadto w przypadku tych produktów producent powinien wyjaśnić jak produkt powinien być przechowywany (np. w określonej temperaturze lub poniżej pewnej temperatury).
W każdym przypadku powinniśmy przywiązywać szczególną uwagę do informacji dotyczących terminu spożycia produktu, aby zminimalizować ryzyko zatrucia pokarmowego. Nigdy nie jedzmy i nie gotujmy produktów, których bezpieczeństwa nie jesteśmy pewni. Poza ogólnymi zasadami dotyczącymi etykiet, w przypadku niektórych rodzajów produktów spożywczych lub pewnych procesów kulinarnych istnieją specyficzne uregulowania prawne. I tak, napoje alkoholowe na etykiecie muszą zawierać informację o zawartości alkoholu ( w vol.%) a użycie gazów w procesie pakowania produktu musi być zaznaczone na etykiecie.

Szersze informacje na ten temat można znaleźć w:

Rozporządzeniu Unii Europejskiej 2000/13/EC dotyczącej etykietowania, prezentacji i reklamy produktów spożywczych http://europa.eu.int/comm/food/fs/fl/fl01_en.pdf uzupełnionym przez Rozporządzenie UE 2001/101/EC http://europa.eu.int/comm/food/fs/fl/fl06_en.pdf

Przygotował: J. C.