Interakcje leków z żywnością

Nadrzędna kategoria: Edukacja


W ostatnich latach zwraca się większą uwagę na to, jak ważną rolę odgrywa żywność i sposób żywienia w procesie farmakoterapii.Wykazano, że wiele powikłań farmakoterapii związanych jest z niekorzystnym działaniem żywności na wchłanianie, metabolizm i wydalanie leków z organizmu. Niektóre z tych interakcji są bardzo groźne i mogą prowadzić nawet do zaburzeń rytmu serca, gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego krwi albo hipotonii ortostatycznej. Oceniono, że interakcje leków z żywnością mogą istotnie pogorszyć skuteczność leczenia, wydłużyć okres hospitalizacji oraz w konsekwencji zwiększyć jego koszty.

Działanie większości leków podanych pacjentowi zależy od bardzo wielu czyn­ników. Wiąże się ono w dużym stopniu z uwalnianiem leku z tabletek lub kapsułek, z jego wchłanianiem, transportem, dystrybucją oraz wydalaniem leku i jego meta­bo­litów z orga­nizmu. Niezmiernie ważne są także przemiany biochemiczne jakim lek podlega w organizmie. Zakres i szybkość tych przemian warun­kują, jaka będzie aktywność biologiczna powstałych metabolitów leku oraz jaki będzie czas i skuteczność jego działania.

Większość składników naszej diety (takich jak: białko, tłuszcze, błonnik, flawonoidy , furanokumaryny, składniki mineralne witaminy, kofeina, tyramina i inne) może modyfikować praktycznie każdy etap farmakokinetyki leku, tj. wchłanianie i biodostęp­ność oraz metabolizm i jego wydalanie. Większość poznanych dotychczas interakcji pomiędzy żywnością a lekami wiąże się z wchłanianiem leku, jego przemianami biochemicznymi w organizmie, głównie w wątrobie i jelitach, oraz jego wydalaniem. Czasami dochodzi także do synergicz­nego działania leku i składników żywności, przy czym siła działania leku może ulec zwielokrotnieniu. Tabela 1 przedstawia możliwe mechanizmy i skutki interakcji.Ryc.1 przedstawia przykłady interakcji pomiędzy składnikami żywości a lekami.

Wiele le­ków przyjmowanych przewlekle może również wpływać na wchłanianie i trawienie różnych składni­ków pokarmowych oraz pogarszać stan odżywienia.

 

 

 

Tabela 1. Skutki interakcji pomiędzy składnikami żywości a lekami.

Faza interakcji

Mechanizm interakcji

Skutek interakcji

 

Farmakokinetyczna

Zmniejszenie wchłaniania leku

Zmniejszenie stężenia leku, zmniejszenie skuteczności leku, opóźnienie działania leku

 

Zwiększenie wchłaniania leku

Zwiększenie stężenia leku, silniejsze działanie leku, przyspieszenie działania leku

 

 


Zmniejszenie metabolizmu leku

Zwiększenie stężenia leku, zwiększenie ryzyka toksyczności

 

Zwiększenie metabolizmu leku

Zmniejszenie stężenia leku, zmniejszenie skuteczności leku

 
 

 


Zmniejszenie wydalania leku

Zwiększenie stężenia leku

 

Zwiększenie wydalania leku

Zmniejszenie stężenia leku, zmniejszenie skuteczności

 
 

Farmakodynamiczna

Antagonizm

Zmniejszenie działania leku

 

Synergizm

Zwiększenie działania leku, zwiększenie ryzyka toksyczności

 

 

Tabela 2. Przykłady możliwych interakcji pomiędzy składnikami żywności a lekami

 

Wpływ składników żywności na zmniejszenie wchłaniania leku:

Błonnik pokarmowy - Leki antydepresyjne (np. Amitryptylina)

Błonnik pokarmowy - Naparstnica (np. Digoxin, Bemecor)

Wapń (Mleko, produkty mleczne) - Tetracyklina, fluorochinolony

Wpływ składników żywności na zwiększenie wchłaniania leku:

Tłuszcz pokarmowy - Preparaty teofiliny (np. Euphyllin)

Wpływ składników żywności na metabolizm leku:

Flawonoidy, furanokumaryny - Blokery kanału wapniowego (np. Nitrendypina)

(Sok grejpfrutowy)

Flawonoidy, furanokumaryny - Lowastatyna

(Sok grejpfrutowy)

Tyramina - Inhibitory MAO (np. phenelzyna

isoniazyd, furazolidon)

(Sery dojrzewające, kiełbasy typu salami, przejrzałe owoce)

Synergiczne działanie składników żywności i leków:

Kofeina (kawa, napoje typu cola, - Preparaty teofiliny (np. Euphyllin)

napoje energetyzujące)

 

 

 

 

Tabela 3. Zalecenia:

Aby uniknąć interakcji pomiędzy lekiem a żywnością, STARAJ SIĘ PRZESTRZEGAĆ następujących ZASAD:

1. Zawsze czytaj ulotkę dołączoną do leku. Jeśli czegoś nie rozumiesz, zapytaj lekarza lub farmaceutę.

2. Popijaj leki wodą (pełną szklanką). Herbata, kawa, mleko mogą zmniejszać wchłanianie leku. Sok grejpfrutowy zaburza metabolizm leku w organizmie.

3. Nie mieszaj leku z posiłkiem ani nie zażywaj go tuż przed, w trakcie lub tuż po jedzeniu (chyba że zaleci to lekarz), ponieważ może to zmienić działanie leku.

4. Nie mieszaj w gorącym napoju leku, gdyż wysoka temperatura może zmniejszyć jego skuteczność.

5. Jeśli posiłek zaburza działanie leku, najlepiej jest go zażyć 1-2 godz. przed lub 2 godz. po posiłku.

6. Nie zażywaj preparatów witaminowo-mineralnych w tym samym czasie co leki, po­nieważ mogą one zaburzać ich wchłanianie.

7. Nigdy nie zażywaj leków razem z napojami alkoholowymi.